Buhûrîzâde Mustafa Itrî’ye Ait Segâh Âyîn-i Şerîfi’nin Makâm ve Geçki Açısından Tahlîli

Posted by
|

XVII-XIII. asırda yaşamış büyük bestekâr ve şair Buhûrîzâde Mustafa Itrî Efendi, Türk mûsıkîsinin en büyük isimlerindendir. Sanat âbideleri olarak kabul edilen Mevlevî Âyînleri’ne, Segâh makâmı ve ezgileriyle yaptığı katkı ise Türk mûsıkîsi için önemli bir araştırma ve inceleme konusudur. Makalemizde, kültür hazinemizin parçalarından Segâh Mevlevî Âyîn-i Şerîfi’nin makâm ve geçki açısından tahlili yapılmıştır.

Âyînin notası, Rauf Yektâ Bey, Zekâîzâde Hâfız Ahmed Irsoy, Ali Rif’at Çağatay, Dr. Suphi Ezgi ve Mesut Cemil Bey’in görev aldıkları Konservatuar Tasnif ve Tesbit Heyeti tarafından 1934-1939 yılları arasında 13 fasikül olarak yayımlanan Mevlevî Âyînleri neşriyatından alınmış ve bilgisayar ortamında yazılmıştır.

Makâm tespitinde ezgiler cümle cümle görülmeye çalışılmış ve isimlendirilirken kendi dönemin makâm anlayışına göre hareket edilmiştir. Makâm tespitinde ve ezgi tarifinde belli bir nazariyat anlayışı esas alınmamıştır. Tespit edilen makâmlar için farklı tariflerle veya bestelerde farklı seyirlerle karşılaşıldığında; makâmlar nevîlere ayrılmış ve birinci/ikinci nevî Neva, ikinci nevî Sünbüle gibi adlar verilmiştir. Bu konu hakkında bilgiler ve geçkilerde kullanılan makâmların tarifleri ilgili bölümlerin altında verilmiştir. Makam tespitinde, kolaylık olması açısından selâmlar, cümle kuruluşları ve geçkiler göz önüne alınarak; 1A (birinci selâmın A bölümü), 2B (ikinci selâmın B bölümü) gibi bölümlere ayrılmıştır.

Oku

Add a comment

Emrah Hatipoğlu

Ankara Müzik ve Güzel Sanatlar Üniversitesi, Müzik Bilimleri ve Teknolojileri Fakültesi, Müzik Teorisi Bölümü Öğretim Üyesi

Türk Mûsikîsi Dersleri

Türk Mûsikîsi Dersleri
Emrah Hatipoğlu 2020. Bütün hakları saklıdır.